Van koffieboon tot kopje koffie: hoe TUKA werkt aan een eerlijkere en duurzamere keten
Hoe maak je de koffieketen eerlijker en duurzamer? Tijdens ons bedrijfsbezoek aan TUKA Coffee Roasters ontdekten ondernemers de uitdagingen achter een kop koffie, het vakmanschap van de brander en hoe Oiconomy helpt om duurzamere keuzes te maken.
Hoe zorgen we ervoor dat we over twintig jaar nog steeds kunnen genieten van een goede kop koffie? Die vraag stond centraal tijdens het bedrijfsbezoek van de Community Circulair Ondernemen aan TUKA Coffee Roasters in Nijmegen. Een middag waarin ondernemers en experts uit verschillende sectoren ontdekten hoeveel keuzes, uitdagingen en kansen er schuilgaan achter iets alledaags als koffie.
Een kop koffie begint bij de boer
Koffie is voor veel mensen vanzelfsprekend. Maar achter iedere boon schuilt een lange keten van boeren, handelaren, transporteurs en branderijen. Een keten die steeds verder onder druk komt te staan.
Tijdens het bedrijfsbezoek voor de kandidaten van De Cirkel Awards op 6 oktober namen Nick en zijn collega's van TUKA Coffee Roasters de deelnemers mee in de wereld achter hun koffie. Klimaatverandering beïnvloedt de oogsten, de vraag naar koffie groeit en koffieboeren krijgen lang niet altijd een eerlijke vergoeding voor hun werk.
Daar zit een opvallende tegenstelling: veel van de waarde wordt aan het begin van de keten gecreëerd, bij de koffieboer, terwijl een groot deel van de opbrengsten uiteindelijk verderop in de keten terechtkomt. TUKA wil laten zien dat dit anders kan.
De koffieketen omdraaien
Onder het motto Flipping the Supply Chain kijken TUKA en handelspartner 2CanTrades anders naar de koffieketen. Niet alleen vanuit de wensen van de consument of de inkoper, maar juist vanuit de vraag wat koffieboeren nodig hebben om ook op lange termijn te kunnen blijven produceren.
Dat betekent onder meer directe relaties met boeren, aandacht voor eerlijke prijzen en investeringen in duurzame landbouwmethoden.
Zo werkt 2CanTrades samen met koffieproducenten in verschillende landen in Midden- en Zuid-Amerika. In Nicaragua wordt bijvoorbeeld niet alleen de hoogste kwaliteit koffie ingekocht, maar ook de overige kwaliteitscategorieën. Hierdoor krijgen boeren een afzetmarkt voor hun volledige productie.
Ook natuurbescherming speelt een belangrijke rol. Tijdens de bijeenkomst maakten deelnemers kennis met projecten waarin koffieproductie wordt gecombineerd met agroforestry, biodiversiteit en herbebossing.
Het laat zien dat een duurzamere koffieketen niet begint bij één keurmerk of maatregel, maar bij de manier waarop partijen met elkaar samenwerken.
Zoveel handen hebben aan die ene boon gewerkt
Na de presentaties was het tijd om de branderij in te gaan. Daar ontdekten de deelnemers hoeveel vakmanschap er nodig is om van groene koffiebonen een goede kop koffie te maken.
“Zoveel handen hebben hard gewerkt om de boon hier te krijgen.”
Die gedachte vormt een belangrijke drijfveer voor TUKA. Koffieboeren hebben maandenlang gewerkt aan de kwaliteit van hun product. Aan de brander vervolgens de taak om daar met passie en op ambachtelijke wijze het beste uit te halen.
Tijdens een live demonstratie werd duidelijk hoe nauwkeurig het brandproces is. Temperatuur, timing en het gekozen brandprofiel bepalen samen de uiteindelijke smaak. Zelfs een verschil van enkele seconden kan invloed hebben op het resultaat.
Tegelijkertijd staat TUKA zelf ook voor duurzaamheidskeuzes. Denk aan herbruikbare verpakkingen voor horecaklanten, samenwerking met mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en de afweging tussen investeren in elektrisch branden of op andere plekken in de keten meer impact realiseren.
Oiconomy: de werkelijke kosten zichtbaar maken
Hoe bepaal je als ondernemer welke keuze daadwerkelijk het meest duurzaam is?
Sjors Witjes (Radboud Universiteit) nam de deelnemers mee in de ontwikkeling van Oiconomy. Deze methode helpt om naast de financiële kosten ook verborgen milieu- en maatschappelijke kosten van producten inzichtelijk te maken.
Monkey Vision, 2CanTrades en de Oiconomy stichting (Universiteit Utrecht en Radboud Universiteit) werken aan een praktisch digitaal instrument voor inkopers. Met behulp van AI en gegevens per transactie moet het mogelijk worden om de werkelijke impact van producten mee te wegen bij inkoopbeslissingen, zonder de grote administratieve belasting van traditionele systemen.
De RvO MIT R&D subsidie is inmiddels aangevraagd, maar de partners hebben, ondanks de uitkomst, de handen geschut. De koffieketen vormt een eerste praktijktoepassing. De ambitie is om de methode later ook beschikbaar te maken voor andere sectoren, zoals cacao en elektronisch afval etc.
Daarmee sluit de ontwikkeling aan op een vraag die voor veel ondernemers herkenbaar is: hoe maak je duurzame keuzes als je rekening moet houden met zowel maatschappelijke impact als de financiële haalbaarheid van je bedrijf?
Video niet geladen vanwege je cookie-instellingen
Om deze video te bekijken, moet je externe cookies accepteren. Dit is nodig omdat de video wordt geladen via een externe partij zoals YouTube.
Kennis delen werkt twee kanten op
De middag draaide niet alleen om het verhaal van TUKA. De deelnemers van de Community Circulair Ondernemen en de kandidaten van De Cirkel Awards brachten zelf volop kennis en praktijkervaring mee.
Ondernemers en experts uit uiteenlopende sectoren gingen met elkaar in gesprek over transparantie, eerlijke prijzen, groei, samenwerking en het bewaken van je missie als onderneming. Die verschillende perspectieven leverden nieuwe inzichten op, ook voor TUKA zelf.
Nick van TUKA Coffee Roasters kijkt enthousiast terug:
“Het was inspirerend om deze groep gedreven ondernemers over de vloer te hebben! Niet alleen om te laten zien, ervaren en proeven waar we met TUKA voor staan, maar juist ook om met elkaar te sparren. Door eerlijk in gesprek te gaan over de toekomst van koffieketens en de dilemma's die wij ervaren, ontstaat er een waardevolle connectie waar we zeker een vervolg aan gaan geven.”
Dat is precies de kracht van de Community Circulair Ondernemen. Ondernemers die hun deuren openen, uitdagingen durven delen en tegelijkertijd profiteren van de kennis en ervaring van anderen. Zo ontstaan nieuwe verbindingen en ideeën die bedrijven verder helpen.
Samen verder werken aan circulariteit
Het bedrijfsbezoek krijgt mogelijk nog een vervolg. Verschillende deelnemers hebben interesse getoond om mee te kijken bij het testen van Oiconomy en de mogelijke toepassing in andere sectoren.
Ook aansluiten bij ondernemers die samen werk maken van circulariteit? Ontdek de Community Circulair Ondernemen en de mogelijkheden om deel te nemen aan bedrijfsbezoeken, masterclasses en praktische sessies waarin kennisdeling en samenwerking centraal staan.